Τα ΣΕΜ στο ελληνικό αυτοδιοικητικό σύστημα.

Περιγραφή

Το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών είναι ένα συμβουλευτικό όργανο σε επίπεδο Δήμου. Συγκροτείται προκειμένου να αποτελέσει ένα αντιπροσωπευτικό σώμα στο τοπικό επίπεδο για να παρέχει ένα θεσμοποιημένο βήμα συμβουλευτικής τόσο για τους εκλεγμένους εκπροσώπους όσο και για τους μετανάστες. Στην Ελλάδα ιδρύονται βάσει του Άρθρου 78 του Ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης − Πρόγραμμα Καλλικράτης».

Έργο των συμβουλίων ένταξης μεταναστών είναι η καταγραφή και η διερεύνηση προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες, που κατοικούν μόνιμα στην περιφέρεια του οικείου δήμου, ως προς την ένταξή τους στην τοπική κοινωνία, την επαφή τους με δημόσιες αρχές ή τη δημοτική αρχή, η υποβολή εισηγήσεων προς το δημοτικό συμβούλιο για την ανάπτυξη τοπικών δράσεων προώθησης της ομαλής κοινωνικής ένταξης των μεταναστών και, εν γένει, την επίλυση των προβλημάτων που αυτοί αντιμετωπίζουν, ιδίως μέσω της οργάνωσης συμβουλευτικών υπηρεσιών από τις δημοτικές υπηρεσίες, καθώς και τη διοργάνωση σε συνεργασία με το δήμο εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής του τοπικού πληθυσμού.

Βασικός στόχος των ΣΕΜ είναι η αύξηση της συμμετοχής των αλλοδαπών στην τοπική δημόσια ζωή. Τα ΣΕΜ συμμετέχουν και εμπλουτίζουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του Δήμου. Μπορούν να δραστηριοποιούνται ενεργά όχι μόνο στα θέματα μετανάστευσης αλλά ευρύτερα σε θέματα πολιτισμού, αθλητισμού, υποστήριξης των νέων, κ.α. Αναμένεται να αποτελέσουν παράδειγμα συμμετοχής στα κοινά κοινωνικών δυνάμεων που βρίσκονταν εκτός της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

Στόχος των ΣΕΜ δεν είναι να αναπτύξουν μια δεύτερη κατηγορία υπηκοότητας. Δεν σχεδιάζονται για να αντικαταστήσουν το δικαίωμα ψήφου ή αντιπροσώπευσης στα ήδη θεσμοθετημένα συλλογικά όργανα. Επιπλέον, τέτοιοι οργανισμοί παραμένουν ενεργοί στις χώρες στις οποίες τα πολιτικά δικαιώματα χορηγούνται στους μετανάστες. Τα ΣΕΜ μπορούν να χρησιμεύσουν ως μια αφετηρία για την εμπέδωση της τοπικής συμμετοχικής δημοκρατίας. Προσφέρουν τη δυνατότητα συμμετοχής του συνόλου των αλλοδαπών πληθυσμών στους Δήμους.

Η σχέση επικοινωνίας και πληροφόρησης των ΣΕΜ με την τοπική κοινότητα είναι πολυδιάστατη και θα πρέπει να λειτουργήσει σε τουλάχιστον επτά κατευθύνσεις:

Το ΣΕΜ είναι ένα εργαλείο για την συμμετοχή, την αντιπροσώπευση και την υπεράσπιση των συμφερόντων όλων των αλλοδαπών κατοίκων σε τοπικό επίπεδο. Για αυτό το λόγο απαιτείται σταθερή η επικοινωνία με τους αιρετούς τοπικούς άρχοντες και τους αλλοδαπούς κατοίκους. Χωρίς την συμβουλευτική δομή που αποτελούν τα ΣΕΜ ο διάλογος μεταξύ του Δημοτικού Συμβουλίου και των μεταναστών θα είναι τυχαίος, άτυπος και ασταθής.

Αποσκοπώντας στην προώθηση της τοπικής συμμετοχικής δημοκρατίας, τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών απαιτείται να συσταθούν σύννομα και να αναπτύξουν ουσιαστική λειτουργία και αρμοδιότητες. Βασικές προϋποθέσεις αυτής της διαδικασίας είναι:

  • Η Εφαρμογή του Νόμου Ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης − Πρόγραμμα Καλλικράτης» και ειδικότερα του Άρθρο 78.
  • Η Έγκριση Κανονισμού Λειτουργίας από το Δημοτικό Συμβούλιο {για τη διαμόρφωση του μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση, το σχέδιο «Κανονισμού Σύστασης και Λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών» όπως διατυπώθηκε από την Επιστημονική Ομάδα Έργου της Δράσης 1.4/09: «Υποστήριξη της Λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)»}.
  • Η Καταγραφή και χαρτογράφηση των μεταναστευτικών κοινοτήτων και συλλόγων που δραστηριοποιούνται στα χωρικά όριατου Δήμου, προκειμένου να προσκληθούν κατά τη διαδικασία σύστασης των ΣΕΜ.

Στόχοι

Ο συμβουλευτικός ρόλος των ΣΕΜ συνίσταται στην παροχή απόψεων, προτάσεων, συστάσεων, θέσεων στο Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης σχετικά με τα ζητήματα που συνδέονται άμεσα και αποκλειστικά με τους αλλοδαπούς πληθυσμούς του Δήμου. Είναι δύσκολο να καθοριστούν εκείνα τα ζητήματα αφού οι αλλοδαποί μπορούν να ενδιαφερθούν, να συμβουλεύουν και να συμβουλεύονται σχετικά με θέματα που αφορούν το σύνολο της κοινωνικής ζωής. Και ενώ δεν μπορούν να είναι όλοι οι πολίτες (γηγενείς ή αλλοδαποί) ειδικοί σε όλα τα κοινοτικά προβλήματα, το γεγονός αυτό δεν πρέπει να τους αποτρέπει από να είναι σε θέση να εκφράζουν τις απόψεις τους σχετικά με ζητήματα που τους αφορούν, όπως εργασιακά, κοινωνικά, πολιτιστικά, εκπαιδευτικά κ.ά.

Οι στόχοι των ΣΕΜ είναι:

  • να ενσωματώσουν και ενθαρρύνουν τους αλλοδαπούς κατοίκους να λάβουν μέρος και να συμμετέχουν στην τοπική δημόσια ζωή, και
  • να βελτιώσουν ή να εναρμονίσουν τις σχέσεις μεταξύ των αλλοδαπών κατοίκων και των γηγενών καθώς και με τους επίσημους φορείς της πόλης

Ειδικότερα και ανάλογα με τις τοπικές ανάγκες και τις τοπικές συνθήκες η δράση των ΣΕΜ αναμένεται να στοχεύει σε παρεμβάσεις που:

  • διευκολύνουν τις σχέσεις μεταξύ της τοπικής Αρχής με τους αλλοδαπούς κατοίκους
  • προωθούν την τοπική πολιτική δέσμευση προς τους μετανάστες (π.χ. το ΣΕΜ της Κοπεγχάγης)
  • συμβάλλουν στην καταπολέμηση όλων των μορφών ρατσισμού (π.χ. το ΣΕΜ της Βαρκελώνης)
  • προωθούν και προβάλουν τη διαφορετικότητα πολιτισμών της πόλης (π.χ. το ΣΕΜ της Βαρκελώνης)
  • συμβάλλουν στην προστασία των δικαιωμάτων, της εκπαίδευσης, της υγείας, της εργασίας, της στέγασης και της ενσωμάτωσης των αλλοδαπών κατοίκων
  • προωθούν την εργασιακή ενσωμάτωση των μεταναστών
  • προωθούν τη χρήση κοινωνικών υπηρεσιών από τα μέλη των μεταναστευτικών πληθυσμών

Άξονες προτάσεων των ΣΕΜ:

  • προτάσεις σχετικά με την τοπική πολιτική ενσωμάτωσης
  • προτάσεις σχετικά με την καταπολέμησης ρατσισμού και ξενοφοβικών τάσεων
  • προτάσεις σχετικά με τα θέματα της γλώσσα της χώρας υποδοχής και της μητρικής γλώσσας των αλλοδαπών
  • προτάσεις σχετικά με ασφαλιστικά θέματα και διαδικασίες για τη λήψη καιανανέωση των αδειών διαμονής για τους μετανάστες
  • αιτήματα για συντάξεις σε εκείνους που τραυματίστηκαν σε εργατικά ατυχήματα
  • παρεμβάσεις στην τοπική αγορά εργασίας για αναζήτηση εργασίας ή καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας
  • προτάσεις που αφορούν την πρόσβασητων μεταναστών στις υπηρεσίες φροντίδας (βρεφονηπιακοί σταθμοί) και ιατροφαρμακευτικών δομών του Δήμου
  • προτάσεις για την αναζήτηση και τοποθέτηση των αλλοδαπών σε τυπικές μορφές απασχόλησης